Рубль Қазақстанның негізгі салаларындағы есеп айырысуда көш бастады Ұлттық Банк деректері
ҚР Ұлттық Банкі сауалнамасы өңдеу өнеркәсібі мен саудада рубльдің негізгі төлем құралына айналғанын көрсетті. Толық деректер мен сандық көрсеткіштер.
Қысқаша ең бастысы
- Өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарының 62,5%-ы және сауда саласындағы компаниялардың 51%-ы өзара есептесуде ресейлік рубльді негізгі валюта ретінде пайдаланады.
- Ауыл шаруашылығында рубль үлесі 43%-ға жетіп, доллар (33,9%) мен теңгені (13%) басып озды.
- Доллар тау-кен өндіру (62,4%) және көлік саласында (38,8%) үстемдік құрып тұр, ал құрылыстан басқа секторларда валюта бағамының кері әсері бәсеңдеді.
ҚР Ұлттық Банкі отандық кәсіпорындар арасында жүргізген үшінші тоқсандағы конъюнктуралық сауалнаманың нәтижелерін жариялады. Деректер өңдеу өнеркәсібі, бөлшек пен көтерме сауда және аграрлық саладағы төлемдерде ресейлік рубль ең жиі қолданылатын төлем құралына айналғанын көрсетті.
Өңдеу секторы мен ауыл шаруашылығындағы төлем құрылымы
Өңдеу өнеркәсібі субъектілерінің 62,5%-ы контрагенттермен есеп айырысуда рубльге жүгінеді. Бұл салада АҚШ долларын 58% кәсіпорын пайдаланса, ұлттық валюта – теңгенің үлесі небәрі 21%-ды құрады. Сауда саласында да рубль қолданатын кәсіпорындар үлесі 51%-ға жетіп отыр.
Аграрлық салада да ресейлік валютаның басымдығы айқын байқалады. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының 43%-ы тауарлар мен қызметтер үшін есептесуде рубльді негізгі құрал ретінде белгілеген. Мұнда доллар үлесі 33,9% болса, теңгеге бар болғаны 13% тиесілі.
Экономика салалары бойынша валюталарды пайдалану үлесі
| Экономика саласы | Рубль (%) | Доллар (%) | Теңге (%) |
|---|---|---|---|
| Өңдеу өнеркәсібі | 62,5% | 58,0% | 21,0% |
| Сауда | 51,0% | Деректерде жоқ | Деректерде жоқ |
| Ауыл шаруашылығы | 43,0% | 33,9% | 13,0% |
| Тау-кен өндірісі | Деректерде жоқ | 62,4% | Деректерде жоқ |
| Көлік және қоймалау | Деректерде жоқ | 38,8% | 26,1% |
Доллар мен теңгенің негізгі позициялары және нарықтық үрдістер
Тау-кен өндіру өнеркәсібінде шетелдік төлемдерде АҚШ доллары көш бастап тұр – кәсіпорындардың 62,4%-ы осы валютаны таңдаған. Сондай-ақ көлік және қоймалау саласында доллар 38,8%-ды құраса, теңге 26,1% деңгейінде бекітілді.
Сауалнамаға қатысушылардың басым бөлігі үшінші тоқсанда теңгенің рубльге шаққандағы бағамының теріс әсері азайғанын хабарлады. Бұл оң үрдіс құрылыс секторынан өзге барлық салаларда тіркелді. Сонымен қатар тау-кен өндірісі мен құрылысты қоспағанда, жалпы нарықта доллар тербелісінің қысымы да бәсеңдеген. Бұл ретте респонденттер ішкі сұраныс пен өндіріс қуатының төмендеуін атап өтті.
Валюталық есеп айырысу құрылымының бизнеске ықпалы мен мерзімдері
- Импорттық шикізат пен жабдықтарды Ресейден сатып алатын өңдеу және аграрлық сектор кәсіпорындары айырбастау бағамының тәуекелдерін бақылауда ұстауы қажет.
- Тау-кен және логистика компаниялары үшін халықаралық келісімшарттарда АҚШ доллары басты төлем құралы болып қала береді.
- Құрылыс саласындағы кәсіпорындарға валюталық тербелістерге қарсы қаржылық құралдарды күшейту ұсынылады, себебі бұл салада курстың теріс қысымы сақталып отыр.
ҚР Ұлттық Банкі кәсіпорындар конъюнктурасы сауалнамасы
Жиі қойылатын сұрақтар
Кәсіпорындар үшін есеп айырысу валютасы нені білдіреді? +
Бұл – компанияның жеткізушілермен шикізат пен техника үшін есептесуде, сатып алушылардан төлем қабылдауда және қаржылық операцияларды жүргізуде қолданатын ресми валютасы.
Өңдеу өнеркәсібінде қай валюта ең көп қолданылады? +
Ұлттық Банк сауалнамасы бойынша, өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарының 62,5%-ы ресейлік рубльді, 58%-ы долларды, ал 21%-ы теңгені пайдаланады.
Теңге мен рубль бағамының кері әсері қай секторда сақталды? +
Құрылыс саласынан басқа барлық бағыттарда валюта бағамының кері қысымы бәсеңдеген, тек құрылыста қиындықтар жалғасуда.



