Электр желілерін жаңғырту және 2026 жылғы тарифтер тұтынушыларға күрт салмақ салмай жүргізіледі
Қазақстанда тозған электр желілері жаңартылады. Үкімет тарифтердің күрт өсуіне жол бермейтінін және инвестиция тарту тетіктерін түсіндірді.
Қысқаша ең бастысы
- Кейбір өңірлердегі, атап айтқанда Батыс Қазақстан облысындағы электр желілерінің тозу деңгейі 95 пайызға жеткен.
- Бөлінген қаржының 60 пайыздан астамы «қызыл аймақтағы» инфрақұрылымы әлсіз электр энергетикасы нысандарына бағытталды.
- Тарифтер негізсіз шығындарды қамтымайды, ал модернизация үшін несие қайтару жүктемесі халыққа күрт артылмауы тиіс.
Қазақстан үкіметі коммуналдық және энергетикалық секторды жаңарту кезінде коммуналдық төлемдердің шамадан тыс өсуіне тосқауыл қою қажеттігін мәлімдеді. Энергетикалық желілердің әбден ескіруі көптеген өңірдегі тұрақтылыққа қауіп төндіріп отыр. Дегенмен, инфрақұрылымды қалпына келтіру шаралары халық пен бизнеске қосымша қаржылық ауыртпалық түсірмеуі керек.
Электр желілерінің тозу деңгейі және қысқы қауіптер
Елдің кейбір облыстарында инженерлік инфрақұрылым шекті деңгейге дейін тозған. Мысалы, Батыс Қазақстан облысындағы аймақтық электр желілері компаниясының жабдықтары 95 пайызға ескірген. Мұндай күрделі жағдай қыс мезгілінде сымдардың мұздануы мен қар басуы кезінде жиі апаттық ажыратуларға алып келеді.
Аталған өңірге алғаш рет ауқымды инвестиция тартылып, ескі бағандар мен электр тарату желілерін кешенді жаңарту қолға алынды. Бұл шаралар тұтынушыларды сапалы әрі үзіліссіз жарықпен қамтамасыз етуге бағытталған.
Энергетикалық секторды жаңғырту көрсеткіштері
| Бағыты мен көрсеткіші | Нақты жағдайы | Қабылданып жатқан шаралар |
|---|---|---|
| БҚО электр желілерінің тозуы | 95% | Тарихта алғаш рет ауқымды инвестиция бөлінді |
| Негізгі салалық қаржыландыру | 60%-дан астамы | «Қызыл аймақтағы» энергетика нысандарына бағытталды |
| Табиғи монополиялар сатып алуы | 200-ден астам субъект | Бірыңғай электрондық алаң арқылы жұмыс істейді |
| Мердігерлер шағымдары | 700-ден астам іс | Табиғи монополияларды реттеу комитетінде қаралды |
Тарифтік бақылау және халықаралық инвестициялар
Табиғи монополияларды реттеу комитеті жанындағы арнайы апелляциялық инстанция мердігерлердің шағымдарын саралап, ашықтықты қамтамасыз етуде. Сондай-ақ монополистердің сатып алуларына бақылау күшейтіліп, сатып алу заңнамасына нақты талаптар қойылуда. Осы саладағы бақылау тетіктері қалай күшейтіліп жатқанын Қазақстан монополистердің заңбұзушылықтары салдарынан ТКШ сатып алу ережелерін өзгертеді деген жаңалықтан көруге болады.
Үкімет өкілдері тарифтерге тек негізделген шығындарды ғана енгізу қажеттігін ескертті. Егер инфрақұрылымды жаңғырту тарифтердің қысқа мерзімде бірнеше есе өсуіне себеп болса, өзге де қаржыландыру тетіктері іске қосылады. Бұған қоса инфрақұрылымды қолдауға Еуропалық қайта құру және даму банкінің қаражаты тартылып, Алматы облысында қосалқы станциялар құрылысы пысықталып жатыр.
Энергетикалық инфрақұрылымды жаңартудың тұтынушыларға әсері және мерзімдері
- Электр желілерін ауқымды жөндеу ең әуелі «қызыл аймақта» орналасқан және тозуы 90 пайыздан асқан өңірлерде жүзеге асады.
- Тариф құнына негізсіз шығыстар қосылмайды, ал алынған қарыздар қайтарымы бағаның күрт қымбаттауына соқтырмауы тиіс.
- Электр желілері мен газ генерациясы нысандарына шетелдік институттар мен екінші деңгейлі банктерден қосымша жеңілдетілген инвестиция тартылады.
ҚР Үкіметінің ресми мәлімдемелері мен BAQ.KZ ақпараты
Жиі қойылатын сұрақтар
Желілерді жаңарту үшін тарифтер күрт өсе ме? +
Үкімет тарифтердің қысқа мерзімде бірнеше есе өсуіне жол берілмейтінін және негізсіз шығындар бағаға қосылмайтынын ресми мәлімдеді.
Инфрақұрылымды жөндеуге қаржы қайдан тартылады? +
Негізгі қаржы көздеріне мемлекеттік ұлттық жоба қаражаты, инвесторлардың салымы және Еуропалық қайта құру және даму банкінің несиелері кіреді.
Қай өңірлердің электр инфрақұрылымына басымдық берілді? +
Қаржының 60 пайыздан астамы жабдықтары 95 пайызға дейін ескірген Батыс Қазақстан секілді қызыл аймақтағы өңірлерге бағытталды.



