Қазақстан 2026 жылы дәстүрлі банктерде ислам терезелерін ашып өңірдегі позициясын күшейтеді
Қазақстан 2026 жылы дәстүрлі банктерде ислам терезелерін ашуға рұқсат берді. Орталық Азиядағы исламдық қаржы нарығының өсімі мен жаңа реформа бағыттары.
Қысқаша ең бастысы
- Қазақстанның жаңа заңнамалық түзетулері бойынша 17 жылда алғаш рет дәстүрлі банктерге ислам терезелерін құруға ресми рұқсат берілді.
- 2026 жылдың басындағы есеп бойынша еліміздегі екі ислам банкінің жиынтық активтері 660 миллион долларды құрады.
- Орталық Азияның исламдық қаржыландыру активтері 962 миллион долларға жетіп, екі жыл ішінде 38 пайыздық өсім көрсетті.
Қазақстанның қаржы нарығында елеулі құқықтық өзгерістер басталды. Банктер туралы жаңа заңнамалық база аясында екінші деңгейлі дәстүрлі банктерге арнайы ислам терезелерін құру құқығы берілді. Бұрын шариғат талаптарына сәйкес қаржы қызметтерін тек арнайы мамандандырылған ислам банктері ұсына алатын болса, енді кәдімгі қаржы ұйымдары дербес бөлімшелері арқылы осындай өнімдерді нарыққа шығара алады.
Орталық Азия мен әлемдік ислам нарығының статистикалық көрсеткіштері
Жаһандық деңгейде исламдық қаржы активтері тұрақты артып, өткен жылдың қорытындысы бойынша 6,5 триллион долларға жетті. Бұл көрсеткіш бір жылда 9 пайызға өскен, ал 2030 жылға қарай көлем 10,5 триллион доллар шамасында бағаланады. Дүниежүзілік активтердің 71 пайызы ислам банктеріне, 18 пайызы сукук бағалы қағаздарына тиесілі.
| Өңір немесе ел | Исламдық қаржы активтері | Нарықтағы орны мен динамикасы |
|---|---|---|
| Әлемдік нарық | 6,5 трлн доллар | Жылдық өсім 9%, 2030 жылға болжам — 10,5 трлн |
| Орталық Азия | 962 млн доллар | Соңғы екі жылдағы жиынтық өсім 38% |
| Қазақстан | 660 млн доллар | ADCB және Zaman Bank, қаржы секторында 1%-дан аз |
| Қырғызстан | 242 млн доллар | Дәстүрлі банктердегі 5 ислам терезесі арқылы қаржыландыру |
| Өзбекстан | Заңнамалық кезең | 10 млрд долларға дейін суверен сукук шығару жоспары |
Қазақстанның ірі ойыншылары мен заңнамалық жаңалықтары
Елімізде исламдық өнімдерге сұраныс артып, нарыққа мемлекеттік және жеке ірі қаржы институттары бет бұруда. Атап айтқанда, Отбасы банк исламдық қаржыландыру кеңесін құрды, ал оның жалғыз акционері саналатын «Бәйтерек» холдингі тиісті операцияларды жүргізуге ресми шешім қабылдады. Сонымен қатар еліміздегі жүйе құраушы ірі жеке банктер мен тағы бір екінші деңгейлі қаржы ұйымы шариғат талаптарына сәйкес лицензия алу жұмыстарын қарастырып жатыр.
Өңірлік деңгейде инвестициялар тарту мен трансшекаралық мәмілелерді кеңейту мақсатында 2026 жылы Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан арасында Регионалдық исламдық қаржы альянсы құрылды. 83 миллион халқы бар Орталық Азияда аталған құралдардың нарықтағы үлесі әлі 1 пайыз төңірегінде болғандықтан, бұл өзгерістер үлкен өсімге негіз қалайды.
Қаржы реформасы қашан күшіне енеді және клиенттерді не күтіп тұр
- Дәстүрлі екінші деңгейлі банктер тиісті реттеуші лицензияларды алғаннан кейін ислам терезелері арқылы пайызсыз өнімдерін кезең-кезеңімен іске қосады.
- Отбасы банкі арқылы тұрғын үй нарығында шариғат стандарттарына бейімделген жаңа ипотекалық бағыттар әзірленуде.
- Бизнес пен жеке тұлғалар дәстүрлі қарыздың баламасы ретінде серіктестікке негізделген және үстемесіз сауда қаржыландыру тетіктерін таңдау мүмкіндігіне ие болады.
Kazinform агенттігі және ITS сараптамалық деректері
Жиі қойылатын сұрақтар
Ислам терезесі деген не? +
Бұл кәдімгі дәстүрлі банктің ішінде шариғат стандарттарына толық сай келетін, есебі мен қаражаты бөлек жүргізілетін арнайы құрылымдық бөлімше.
Қазақстанда қазір қандай ислам банктері жұмыс істейді? +
Нарықта екі мамандандырылған ұйым — ADCB Islamic Bank (бұрынғы Al Hilal) және Zaman Bank қызмет көрсетуде.
Исламдық қаржы активтерінің өңірдегі жалпы көлемі қанша? +
Орталық Азия елдеріндегі ислам қаржысы активтерінің жалпы көлемі шамамен 962 миллион долларды құрайды, оның 660 миллион доллары Қазақстан үлесінде.



