Мазмұнға өту

Қазақстанда мүгедектігі бар адамды күту кезінде зейнетақы өтілі мен жинағын сақтау тәртібі

2026 жылы І топтағы мүгедектігі бар жанды күтушілерге 81 871 теңге төленеді. Зейнетақы өтілін жоғалтпау және жинақты қалыптастыру бойынша нақты қадамдар.

Авторы: DSB сараптамалық редакциясы Оқу уақыты: 5 мин Қаралым: 9
Как сохранить пенсионный стаж и накопления при уходе за близкими в Казахстане в 2026 году

Қысқаша ең бастысы

  • 2026 жылы І топтағы мүгедектігі бар адамды күтетін тұлғаларға ай сайын 81 871 теңге мемлекеттік жәрдемақы тағайындалады.
  • Күтім жасалған кезең базалық зейнетақыны есептеу өтіліне есептеледі, алайда бұл төлемнен БЖЗҚ-ға міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) автоматты түрде ұсталмайды.
  • Зейнетақы шотында жинақ қалыптасуы үшін дербес жарна аударуға немесе жеке көмекші ретінде ресми еңбек шартын жасасуға болады.

Қазақстанда бірінші топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасайтын азаматтар үшін ай сайын мемлекеттік жәрдемақы төленеді. Көптеген азаматтар туысына немесе жақынына қарау үшін негізгі жұмысынан қол үзіп, табыссыз қалады. Мұндай кезеңде зейнетақы құқықтарының қалай қорғалатынын, еңбек өтілінің есептелу тетігін және БЖЗҚ шотында жинақ қалыптастыру жолдарын білу аса маңызды.

Мемлекеттік жәрдемақыны кімдер ала алады және оның мөлшері қандай

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің түсіндіруінше, бұл төлемді рәсімдеу үшін міндетті түрде туыстық байланыстың болуы талап етілмейді. Көмекті ерлі-зайыптылар, ата-аналар, кәмелетке толған балалар немесе іс жүзінде тұрақты күтімді жүзеге асыратын басқа да тұлғалар ала алады.

Жарнама
  • Күтім жасайтын азаматтың жасы 18-ден кем болмауы және ол әрекетке қабілетті болуы шарт.
  • Күтуші мен бірінші топтағы мүгедектігі бар адам бір елді мекенде тұруы тиіс (бір пәтерде немесе бір мекенжайда бірге тұру міндетті емес).
  • Егер бір адамға бірнеше туысы қарайласса, жәрдемақы тек бір ғана азаматқа тағайындалады.
  • Төлем бірінші топтағы мүгедектік белгіленген мерзімнің барлық кезеңіне тікелей күтім жасаушының атына ресімделеді.

2026 жылы бірінші топтағы мүгедектігі бар азаматтың күтіміне берілетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы мөлшері 81 871 теңгені құрайды. Сонымен қатар елімізде 2026 жылға арналған айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 4 325 теңге, ал ең төменгі жалақы (ЕТЖ) 85 000 теңге деңгейінде белгіленген.

Зейнетақы өтілі мен БЖЗҚ жинақтары қалай есептеледі

Жақынына күтім жасаған азаматтардың басты сұрағы болашақ зейнетақысына қатысты туындайды. Мемлекет заңнамалық деңгейде күтім жасалған жылдарды зейнетке шыққан кезде мемлекеттік базалық зейнетақыны тағайындау үшін қажетті еңбек өтіліне толық қосады. Сондай-ақ 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі расталған күтім кезеңдері ынтымақты зейнетақы өтіліне де есепке алынады.

Дегенмен зейнетақы жинақтары бойынша жағдай өзгеше. Мемлекеттен берілетін күтім жәрдемақысы еңбекақы немесе табыс санатына жатпайды. Сол себепті аталған сомадан БЖЗҚ-ға 10% міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) ұсталмайды және автоматты түрде аударылмайды. Нәтижесінде, адамның өтілі жүргенімен, оның дербес зейнетақы шотында жинақ ақша ұлғаймай бос қалады. Бұл мәселе бойынша ведомстволық нормативтерде зейнетақы мен жәрдемақының төлену тәртібі мен есептілігі жіті бақыланады, толығырақ зейнетақы мен жәрдемақының уақытылы төленуіне қатысты жаңа есеп беру тәртібі туралы мақаламыздан көруге болады.

ПараметрлерСтандартты жәрдемақы алушыРесми жеке көмекші
Ай сайынғы төлем түріМемлекеттік жәрдемақы (2026 жылы 81 871 ₸)Қызмет көрсету шарты негізіндегі еңбекақы
Базалық зейнетақы өтіліЕсептеледі (құжатпен расталған кезде)Есептеледі (ресми жұмыс өтілі ретінде)
БЖЗҚ шотына МЗЖ (10%)Автоматты түрде ұсталмайды (0 ₸)Төлем сомасынан міндетті түрде аударылады
Әлеуметтік аударымдар мен МӘМСМемлекет есебінен жеңілдіктер беріледіЖұмыс беруші/бюджет толық аударады

Зейнетақы шотын толықтырудың екі тиімді тәсілі

Күтім жасау кезеңінде болашақ зейнетақы жинағын құнсыздандырмай, капиталды арттыру үшін заңды екі тетік қарастырылған:

  1. БЖЗҚ-ға ерікті немесе дербес зейнетақы жарналарын аудару. Азамат өз бетінше екінші деңгейлі банктер немесе «Қазпошта» арқылы ай сайын белгілі бір соманы жеке зейнетақы шотына салып отыра алады.
  2. Жеке көмекші ретінде ресми қызметке орналасу. Егер бірінші топтағы мүгедектігі бар жан жүріп-тұруы қиындаған азамат болса және оған жеке көмекші қызметі тағайындалса, күтуші ресми түрде осы қызметті ресімдей алады. Бұл ретте жұмыс сағаттарына қарай айлық төленеді, ал одан 10% МЗЖ, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасы (ЖМЗЖ), әлеуметтік аударымдар мен медициналық сақтандыру (МӘМС) міндетті түрде аударылады.

Ресми еңбек қатынастары кезінде төлемдердің дұрыс аударылуын үнемі қадағалап отыру қажет. Ол үшін жұмыс берушінің әлеуметтік аударымдарды төлеуін тексеру 2026 жылғы қадамдық тәртібі пайдалы құрал бола алады.

Мүгедектігі бар адамды күту жәрдемақысын рәсімдеу жолы

Жәрдемақыны рәсімдеу мемлекеттік цифрлық сервистер арқылы жеңілдетілген. Өтінішті электрондық үкімет порталы (eGov.kz) немесе Халыққа қызмет көрсету орталығы (ХҚКО) арқылы беруге болады.

  1. Қажетті құжаттарды дайындау: күтушінің жеке куәлігі және екінші деңгейлі банктен 20 таңбалы IBAN шоты.
  2. Ақпараттық жүйелер арқылы деректерді тексеру: бірінші топтағы мүгедектік туралы мәлімет орталықтандырылған мемлекеттік базадан автоматты түрде тартылады.
  3. Өтінім беру: eGov.kz арқылы ЭЦҚ көмегімен қызметке сұраныс жіберу немесе ХҚКО операторына жүгіну.
  4. Шешімді күту: мемлекеттік органдар құжаттарды 7 жұмыс күні ішінде қарап, төлемді тағайындау туралы шешім қабылдайды.

2027 жылдан бастап күтілетін өзгерістер

Қазақстанда 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап мемлекеттік он түрлі әлеуметтік көмек пен төлемді тағайындау тәртібіне өзгерістер енгізіледі. Бұл тізімге І топтағы мүгедектігі бар азаматтарға күтім жасау төлемдері де енген. Жаңа ережелерге сәйкес, жекелеген төлемдерді беру кезінде отбасының нақты материалдық жағдайы ескеріледі.

Бұл мақсатта Отбасының цифрлық картасы деректері (кірістер, жылжымайтын мүлік, көлік және басқа да активтер) қолданылады. Барлық отбасылар А-дан Е-ге дейінгі бес санатқа бөлінеді. А және В санаттарына жататын ауқатты азаматтарға кейбір төлемдер шектелуі мүмкін, алайда бұл күтім жәрдемақысы жаппай тоқтатылады дегенді білдірмейді. Әр жағдай критерийлер бойынша жеке қаралады.

Күтім жасаушының зейнетақы құқығын қорғауға арналған практикалық қадамдар

  • eGov.kz немесе ХҚКО арқылы ай сайынғы 81 871 теңге мемлекеттік жәрдемақыны дер кезінде ресімдеңіз.
  • Күтім жасаған кезеңнің құжаттары мен шешімдерін болашақта базалық зейнетақы өтілін растау үшін мұрағатта сақтаңыз.
  • Зейнетақы шотының нөл болып қалмауы үшін ай сайын БЖЗҚ-ға өз бетіңізше ерікті жарна аударуды әдетке айналдырыңыз.
  • Мүмкіндік болса, жергілікті жұмыспен қамту бөлімі арқылы ресми түрде жеке көмекші мәртебесін алып, міндетті МЗЖ мен әлеуметтік аударымдардың төленуін қамтамасыз етіңіз.

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі түсіндірмелері мен Kursiv.media деректері негізінде (Kursiv.media)

Жиі қойылатын сұрақтар

Күтім жәрдемақысын алу үшін мүгедектігі бар адаммен бірге тұру міндетті ме? +

Жоқ, бір пәтерде бірге тұру міндетті емес, алайда күтуші мен бірінші топтағы мүгедектігі бар азамат бір елді мекенде тіркеліп, тұруы шарт.

Күтім жасаған жылдар зейнет жасына шыққанда еңбек өтіліне кіре ме? +

Иә, бұл кезең мемлекеттік базалық зейнетақыны тағайындау үшін қажетті еңбек өтіліне толық қосылады.

81 871 теңге көлеміндегі жәрдемақыдан БЖЗҚ-ға ақша ұстала ма? +

Жоқ, мемлекеттік жәрдемақы еңбекақы болып саналмайтындықтан, одан міндетті зейнетақы жарналары автоматты түрде аударылмайды.

Дереккөз: Kursiv.media
Жарнама
Бөлісу: Telegram WhatsApp ВКонтакте X Facebook
Аналитическая редакция DSB.kz
DSB сараптамалық редакциясы ҚР экономикасы, салық, құқық және талдау

Оставить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Digital Solutions for Business