Жасанды радиациялық белдеу орбитадағы спутниктердің 98 пайызын істен шығаруы мүмкін
Ғалымдар ғарышта ядролық жарылыс болғанда жасанды радиациялық белдеу спутниктердің 98 пайызын қалай істен шығаратынын есептеп шықты.
Қысқаша ең бастысы
- Ғарыштағы ықтимал ядролық жарылыс салдарынан қалыптасатын жасанды радиациялық белдеу бір апта ішінде Жер орбитасындағы аппараттардың 98 пайызын істен шығарады.
- Радиацияға төзімділігі жоғарылатылған микросхемалар да көмектеспейді: екі аптадан соң спутниктердің 97 пайызы жұмысын тоқтатады.
- Басқарусыз қалған аппараттар екі жыл ішінде кемінде 20 рет соқтығысып, Кесслер синдромы қаупін туғызады.
Ғалым Закари Петерсен бастаған физиктер тобы Оңтүстік Атлантика үстінде ядролық заряд жарылған жағдайдағы ықтимал қатер көлемін бағалады. arXiv препринттер сервисінде жарияланған зерттеуде сәулелену қарқыны, Жердің магнит өрісінің электрондарды ұстап қалуы және жаңадан түзілетін радиациялық белдеу эволюциясы бірлесе қарастырылды.
Зерттеушілердің пікірінше, бастапқы рентген сәулелері ғарыш аппараттарына айтарлықтай залал тигізгенімен, басты апат көзіне айналмайды. Радиоактивті ыдырау өнімдерінен бөлінген электрондар ғаламшардың магниттік тұзағына түсіп, тұрақты жоғары радиациялық аймақ жасайды. Орбитадағы жерсеріктер осы шеңберден қайта-қайта өткен кезде электроника біртіндеп істен шығады.
| Параметр | 1962 жылғы жарылыс (Starfish Prime) | Қазіргі ықтимал сценарий |
|---|---|---|
| Жарылыс биіктігі мен қуаты | 400 км биіктік, 1,4 мегатонна | Төменгі орбита деңгейі |
| Орбитадағы аппараттар саны | Бірнеше ғана спутник | 13 000-нан астам белсенді спутник |
| Бір аптадағы аппарат шығыны | Бірнеше байланыс құралы | Спутниктердің 98%-ы (стандартты қорғаныс) |
| Екі аптадан кейінгі шығын | Шектеулі әсер | Спутниктердің 97%-ы (үш есе қорғалған жағдайда) |
| Соқтығысу ықтималдығы | Тіркелмеген | 2 жыл ішінде кемінде 20 соқтығыс |
Кесслер синдромы және ұзақ мерзімді деградация
Бақылаудан шыққан техниканың жиі соқтығысуы орбитада сынықтардың қарқынды көбеюіне әкеледі. Ғалымдар алдағы екі жылда кемінде 20 ірі соқтығыс болуы мүмкін екенін ескертеді. Мұндай үдеріс ғарышты ондаған жылдар бойы ұшырылымдар үшін жарамсыз ететін Кесслер синдромы тізбекті реакциясын іске қосады.
Ноттингем университетінің маманы Шанталь Каппеллетти жаңа аппараттарды радиациясы жоғары ортаға жіберу олардың қызмет мерзімін қысқартатынын айтады. Бұл лездік күйреу емес, тұтынушылар үйренген қызметтердің ұзақ мерзімді деградациясына ұласады. Суррей университетінің өкілі Крейг Андервуд Starlink сияқты ірі ғарыш шоғырларының көбірек зардап шегетінін, өйткені қазіргі қоғам ғарыштық инфрақұрылымға өткен ғасырдағыдан әлдеқайда тәуелді екенін атап өтті.
Ғарыштағы ядролық апаттың салдары және негізгі қауіп мерзімдері
- Алғашқы 7 күн ішінде: төменгі орбитадағы навигация, интернет және метеорология қызметін қамтамасыз ететін құрылғылардың 98 пайызы толық істен шығады.
- Алғашқы 14 күн ішінде: микросхемаларының төзімділігі 3 есе жоғары спутниктердің өзі радиация дозасын көтере алмай, 97 пайыз деңгейінде жарамсыз болады.
- Кейінгі 2 жыл ішінде: басқарусыз қалған қаңқалар орбитада бір-бірімен соғысып, ұшырылым қауіпсіздігін ондаған жылға жоятын қоқыс көлемін тудырады.
arXiv препринті, физик Закари Петерсен және әріптестерінің зерттеуі
Жиі қойылатын сұрақтар
Ғарыштағы жарылыс спутниктерді қалай жояды? +
Жарылыс кезіндегі электрондар магнит өрісіне түсіп, жасанды радиациялық белдеу құрайды. Спутниктер осы белдеуді үнемі кесіп өтіп, радиация дозасы шектен асқанда микросхемалары күйіп кетеді.
Радиацияға төзімді компоненттер көмектесе ме? +
Физиктердің модельдеуі бойынша компоненттер төзімділігін 3 есе арттырғанның өзінде екі аптадан кейін орбитадағы аппараттардың 97 пайызы бәрібір істен шығады.
Кесслер синдромы деген не? +
Бұл ғарыш аппараттары соқтығысып, пайда болған сынықтар басқа спутниктерді қирататын тізбекті реакция. Нәтижесінде орбита ондаған жылдар бойы ұшырылымдар үшін жабық болып қалады.



