Дебитор арқылы салық берешегін өндіріп алу 2026 жылы бизнеске арналған іс-қимыл тәртібі
2026 жылы салық берешегі бар контрагенттің дебиторларына қойылатын талаптар, жауап беру мерзімі және шоттарды бұғаттау қаупі туралы нұсқаулық.
Қысқаша ең бастысы
- Салық қарызы бар тұлғаның дебиторына мемлекеттік кірістер органынан түскен хабарламаны орындау үшін 20 жұмыс күні беріледі.
- Хабарлама талаптары ескерусіз қалса, бір жұмыс күні ішінде дебитордың банктік шоттары бойынша шығыс операциялары тоқтатылады.
- Өндіріп алу тек расталған дебиторлық берешек сомасының шегінде ғана инкассолық өкім арқылы жүзеге асырылады.
Егер серіктесіңіздің мемлекет алдында салық берешегі жинақталып, оны өз бетінше өтей алмаса, салық органдары бұл міндеттемені оның дебиторларынан өндіруге кіріседі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпараттық жүйелері арқылы немесе борышкер ұсынған тізім негізінде анықталған дебиторларға ресми хабарлама жіберіледі.
Дебитор мәртебесі және салық органдарының тексеру тетіктері
Қарызы бар салық төлеушіге ақшалай міндеттемесі бар кез келген заңды тұлға, оның құрылымдық бөлімшесі, жеке кәсіпкер, жеке практикамен айналысатын тұлға, Қазақстанда тұрақты мекемесі бар бейрезидент немесе қатардағы жеке тұлға дебитор болып танылады. Мемлекеттік кірістер органдары өзара есеп айырысуларды анықтау үшін қарсы салықтық тексеру жүргізуге толық құқылы.
Хабарламаны орындау мерзімі және қажетті құжаттар
Салық кодексінің 83-бабына сәйкес, дебиторлық берешекті растау туралы хабарлама өндіріп алу шаралары басталғанға дейін кемінде 10 жұмыс күні бұрын табысталады. Кәсіпкер хабарламаны алған күннен кейінгі күннен бастап 20 жұмыс күні ішінде мемлекеттік органға жауап қайтаруға міндетті.
Жауап ретінде салық төлеушімен бірлесіп жасалған өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі қағаз немесе электронды түрде тапсырылады. Актіні рәсімдеу мүмкін болмаған жағдайда есеп айырысуды растайтын бастапқы құжаттар ұсынылады. Салық кодексінің 183-бабы бойынша сот тәртібімен дауланып жатқан берешек сомасы расталмайды.
Дебиторлар үшін негізгі мерзімдер мен шектеулер
| Кезең немесе шара түрі | Заңнамалық мерзімі | Салдары немесе орындалу шарты |
|---|---|---|
| Хабарламаны табыстау | Өндіруге дейін кемінде 10 жұмыс күні бұрын | Дебиторды алдағы өндіріп алу туралы ресми құлақтандыру |
| Хабарламаны орындау | Табысталғаннан кейін 20 жұмыс күні ішінде | Салыстыру актісін немесе растаушы құжаттарды салық органына тапсыру |
| Шоттарды бұғаттау | Мерзім өткеннен кейінгі 1 жұмыс күні ішінде | Хабарлама орындалмаса, банктік шығыс операцияларын тоқтату туралы өкім шығару |
| Ақшаны өндіріп алу | Расталған сома анықталған кезде | Дебиторлық берешек көлеміндегі сомаға инкассолық өкім шығару |
Талаптарды елемеу салдары және қаражатты есептен шығару
Хабарламада көрсетілген талаптар орындалмаса, салық органдары дебиторға салықтық тексеру тағайындайды. Сонымен қатар, белгіленген мерзім аяқталған күннен кейінгі бір жұмыс күні ішінде дебитордың барлық банктік шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтату туралы өкім шығарылады.
Инкассолық өкімдер дебитордың шотына борышкердің салық берешегі мөлшерінде, бірақ расталған дебиторлық қарыз сомасынан аспайтын шекте қойылады. Қарыз сомасы салыстыру актісімен, салықтық тексеру актісімен немесе заңды күшіне енген сот шешімімен бекітілуі тиіс. Егер бірнеше банктен қажетті сомадан артық ақша ұсталса, артылған қаражат дебитордың өтінішінсіз шотқа қайтарылады.
Дебиторлық берешек туралы хабарлама алған кәсіпкерге арналған қадамдар
- Салық органынан келген хабарламаның мерзімін тіркеп, 20 жұмыс күні ішінде жауап әзірлеуді жоспарлаңыз.
- Борышкер контрагентпен жедел түрде өзара есеп айырысуларды салыстыру актісін жасап, қол қойыңыз.
- Егер қарыз сомасы сотта қаралып жатса, Салық кодексінің 183-бабына сүйеніп, сот талқылауын растайтын құжаттарды тіркеңіз.
- Дайын құжаттар топтамасын мерзім өткенге дейін Мемлекеттік кірістер басқармасына ресми жолмен жолдаңыз.
Қазақстан Республикасының Салық кодексі (83 және 183-баптар)
Жиі қойылатын сұрақтар
Дебитор хабарламаға уақытында жауап бермесе қандай шара қолданылады? +
Мерзім өткен күннен кейінгі бір жұмыс күні ішінде дебитордың банктік шоттары бойынша шығыс операциялары тоқтатылып, салықтық тексеру тағайындалады.
Сотта дауланып жатқан қарыз бойынша дебиторлық берешек растала ма? +
Жоқ, Салық кодексінің 183-бабына сәйкес сот тәртібімен дауланып жатқан дебиторлық берешек сомасы салық органдарына растауға жатпайды.
Инкассолық өкім бойынша артық алынған қаражат қалай қайтарылады? +
Бірнеше банк шотынан белгіленген сомадан артық ақша алынса, артық көлем төлеушінің қосымша өтінішінсіз-ақ тиісті шотқа қайта аударылады.



