Тауарлар декларациясын толтыру ережелерінің 2026 жылғы өзгерістері бизнеске арналған нұсқаулық
Экспорт кезінде тауарлар декларациясын толтырудың жаңа ережелері. Көлік мәліметтері мен кедендік жеңілдік кодтарының өзгеруі бойынша нұсқаулық.
Қысқаша ең бастысы
- Тауарларды сыртқа шығару кезінде декларацияға тиелетін көлік құралының мәліметтерін алдын ала көрсетуге рұқсат беріледі.
- Уақытша кезеңдік кедендік декларациялау барысында көлік туралы баған нақты ақпарат болған жағдайда ғана ерікті түрде толтырылады.
- Кедендік төлемдер бойынша жеңілдіктер сыныптауышындағы «ЭК» коды толығымен «АК» кодына ауыстырылды.
Сыртқы экономикалық қызметпен (СЭҚ) айналысатын қазақстандық компаниялар, кеден брокерлері мен есепшілер үшін тауарлар декларациясын (ТД) толтыру ретіне маңызды түзетулер енгізілді. Өзгерістер негізінен өнімді экспортқа шығару кезінде пайдаланылатын көлік құралдарының мәліметтерін көрсетуге және жеңілдіктер сыныптауышындағы кодтарды жаңартуға қатысты.
Еуразиялық экономикалық одақ аясында қабылданған нормативтік шешімдерге сәйкес, жаңа тәртіп декларациялау процесін біршама жеңілдетуге және жүктерді жөнелту алдындағы логистикалық кідірістерді азайтуға бағытталған. Кедендік рәсімдеуді қатесіз өткізу үшін Мемлекеттік кірістер органдары ұсынған жаңа нормаларды ескеру қажет.
Көлік құралдары туралы ақпаратты көрсетудің жаңа тәртібі
Қолданыстағы нормативтік құжаттарға дейін экспорттық тауарлар декларациясын тапсырушы тек жүк нақты тиелген көлік туралы ғана мәлімет беруге міндетті болатын. Ендігі кезекте рәсімдеу тәсілі икемді бола түсті. Егер өнім әлі көлікке тиелмеген болса, бірақ тасымалдаушы мен нақты автокөлік, вагон немесе контейнер белгілі болса, декларация тапсырушы тауар алдағы уақытта тиелетін көлік құралын алдын ала жаза алады.
Бұл өзгеріс қоймадағы дайын тауарларды жөнелту уақытын айтарлықтай үнемдейді, өйткені көлікті күтіп отырмай-ақ құжаттама рәсімдерін алдын ала бастауға мүмкіндік туады.
Уақытша кезеңдік кедендік декларациялау талаптары
Екінші маңызды жаңалық уақытша кезеңдік кедендік декларациялау тәртібіне енгізілді. Кәсіпкерлер бір кезеңде бірнеше мәрте жеткізілетін тауарлар үшін уақытша декларация тапсырған кезде көптеген жағдайда көлік құралдарының нақты деректері болмай қалатын.
Жаңа ережелерге сәйкес, уақытша тауарлар декларациясындағы көлік құралдары көрсетілетін баған міндетті сипаттан босатылды. Декларантта нақты әрі дәл ақпарат бар болса ғана бұл баған толтырылады. Егер жүктің нақты қай көлікпен тасымалданатыны белгісіз болса, графаны бос қалдыруға рұқсат етіледі.
Кедендік төлемдер жеңілдіктері сыныптауышындағы кодтардың өзгеруі
ЕЭК Алқасының шешіміне сәйкес, кедендік төлемдерді төлеу бойынша жеңілдіктер сыныптауышының 1.1 кіші бөліміне техникалық сипаттағы түзетулер енгізілді. Бұрын салықтық және кедендік артықшылықтарды пайдалану кезінде көрсетілетін «ЭК» коды қолданыстан алынып, орнына ресми түрде «АК» коды белгіленді.
Сонымен бірге, «ЭЕ» кодына қатысты тармақтардағы барлық байланыстар мен сілтемелер де «АК» кодына бекітілді. Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы сауда қатысушыларына есептілік толтыру кезінде ескі кодты пайдаланбауды қатаң ескертеді, өйткені бұл декларацияны өңдеуде автоматты қателерге әкелуі мүмкін. Сыртқы сауда операцияларында шектеулерді болдырмау үшін квота бойынша экспорт пен импорт лицензиясынан бас тартуды қайта қарау тәртібі 2026 жылы қандай қағидалармен жүретінін де білген абзал.
Тауарлар декларациясын толтырудағы негізгі өзгерістер кестесі
Төменде жаңа өзгерістер мен бұрынғы талаптардың негізгі айырмашылықтары берілген:
| Тексерілетін бағыт | Бұрынғы талаптар | Жаңа талаптар |
|---|---|---|
| Экспорттық ТД толтыру кезіндегі көлік | Тек нақты тиелген көлік құралы көрсетілетін | Тауар тиелген немесе алдағы уақытта тиелетін көлік құралы көрсетіледі |
| Уақытша декларациядағы көлік графасы | Мәліметтерді толтыру міндетті болды | Нақты деректер болған кезде ғана өз қалауы бойынша толтырылады |
| Кедендік жеңілдік коды | «ЭК» коды қолданылды | «АК» кодына ауыстырылды, «ЭЕ» сілтемесі де жаңартылды |
| Құқықтық негіз | КК ТС 2010 жылғы № 257 шешімі | ЕЭК Алқасының № 122 шешімімен енгізілген толықтырулар |
Бухгалтерлер мен декларанттарға арналған қадамдық нұсқаулық
Декларацияларды электронды жүйелерде қалыптастыру кезінде мынадай реттілікті ұстану ұсынылады:
- Сыртқы сауда шарты мен жөнелту құжаттары бойынша нақты тиеу кестесін нақтылау.
- Егер жүк тиеліп қоймаса, брондалған немесе тасымалдаушы бекіткен көліктің нөмірін сәйкес графаға енгізу.
- Уақытша декларация беру кезінде тасымалдаушы нақты белгісіз болса, көлік бағанын толтырмай бос қалдыру құқығын пайдалану.
- Кедендік жеңілдіктер қолданылатын тауар позициялары үшін бағдарламалық жүйеде «АК» кодын таңдау.
- Декларацияны МКК ақпараттық жүйесі арқылы жөнелту алдында формалды-логикалық тексеруден өткізу.
Бухгалтериялық есеп пен салықтық міндеттемелерді есептеу барысында 2026 жылғы ресми көрсеткіштерді ескеру қажет. Биыл АЕК мөлшері 4 325 теңге, ал ең төменгі жалақы (ЕТЖ) 85 000 теңге деңгейінде белгіленген. Тауарлардың кедендік құны мен ілеспе салықтары осы нормалар аясында есепке алынады.
Декларация тапсырар алдында тексеруге арналған чек-лист
- Сыртқы келісімшарт талаптары бойынша жүктің тиелу мәртебесін тексеріп, көлік туралы қолжетімді мәліметті анықтаңыз.
- Кедендік жеңілдіктер бойынша анықтамалықтарда «ЭК» кодының «АК» кодына ауыстырылғанына көз жеткізіңіз.
- Уақытша кезеңдік декларация ресімделгенде көлік бағанының толтырылуын қажеттілікке қарай реттеңіз.
- Ақпараттық жүйелердегі нормативтік-анықтамалық мәліметтер базасының соңғы нұсқаға жаңартылғанын қадағалаңыз.
ЕЭК Алқасының 2026 жылғы 21 қыркүйектегі № 122 шешімі және КТС 2010 жылғы № 257 шешімі (Учёт.kz — Новости)
Жиі қойылатын сұрақтар
Экспорттық декларацияда тауар тиелмеген көлікті көрсетуге бола ма? +
Иә, жаңа тәртіп бойынша өнім әлі тиелмеген жағдайда алдағы уақытта тауар тиелетін көлік құралы туралы мәліметтерді енгізуге рұқсат етіледі.
Уақытша декларацияда көлік құралын көрсетпеу заң бұзушылық болып санала ма? +
Жоқ, уақытша кезеңдік декларациялау кезінде көлік бағаны нақты деректер болған жағдайда ғана декларанттың өз қалауы бойынша толтырылады.
Кедендік төлемдер бойынша қандай жеңілдік коды өзгерді? +
Жеңілдіктер сыныптауышының 1.1 кіші бөлімінде бұрын болған ЭК коды ресми түрде АК кодына ауыстырылды.



