Жұмыс беруші сынақ мерзімі кезінде жалақыны заңсыз қысқарта алмайды
Еңбек кодексіне сәйкес, жаңа қызметкерге сынақ мерзімі белгіленсе де, оған толық көлемде жалақы төленіп, барлық заңды кепілдік сақталуға тиіс.
Көптеген жұмыс берушілер жаңа маманды жұмысқа қабылдау кезінде сынақ мерзімін желеу етіп, жалақы мөлшерін төмендетуге немесе қызметкерді ескертусіз жұмыстан шығаруға тырысады. Алайда ҚР Еңбек кодексінің талаптары мұндай озбырлыққа жол бермейді. Еңбек қатынастары ресми басталған алғашқы күннен бастап қызметкер барлық мемлекеттік кепілдіктермен қорғалады.
Сынақ мерзімінің шекті ұзақтығы
Еңбек заңнамасына сәйкес, сынақ мерзімі туралы шарт еңбек шартында нақты көрсетілуі тиіс. Егер құжатта мұндай тармақ жазылмаса, қызметкер бірден сынақсыз қабылданған болып саналады.
Жалпы ереже бойынша тексеру кезеңі үш айдан аспауы шарт. Дегенмен белгілі бір санаттағы мамандар үшін бұл мерзім алты айға дейін ұзартылуы мүмкін:
- ұйым басшылары мен олардың орынбасарлары;
- бас бухгалтерлер мен олардың орынбасарлары;
- филиалдар мен өкілдіктердің тікелей жетекшілері.
Сынақ мерзіміндегі жалақы мен кепілдіктер
Сынақ мерзімі жұмыс берушіге қызметкердің жалақысын төмендетуге құқық бермейді. Төленетін сыйақы мөлшері еңбек шартында белгіленген сомаға дәл сәйкес келуі қажет. Кәсіпорын басшылығы қызметкердің сынақтан өтіп жатқанын алға тартып, келісілген төлемнен аз ақша ұсына алмайды. Қолға тиетін табысты алдын ала нақтылау үшін арнайы жалақы мен салықтарды онлайн есептеу калькуляторы арқылы барлық ұсталымдарды тексеруге болады.
Сынақ кезінде жұмыс беруші мынадай міндеттерді мүлтіксіз орындауы тиіс:
- жалақыны толық әрі белгіленген мерзімде аудару;
- жұмыс уақыты мен тынығу сағаттарының нормаларын қадағалау;
- қауіпсіз еңбек жағдайын қамтамасыз ету;
- заңда көзделген әлеуметтік төлемдерді, МЗЖ және МӘМС аударымдарын толық жүргізу;
- қызметкердің еңбек құқықтарын сақтау.
Жұмыстан босату талаптары
Егер маман берілген міндеттерді тиісті деңгейде орындай алмаса, жұмыс беруші тексеру қорытындысы бойынша шартты бұзуға құқылы. Дегенмен компания өз еркімен, негізсіз шешім қабылдай алмайды.
Қызметкерді сынақтан өтпеді деп босату үшін жұмыс беруші:
- шарттың бұзылатыны туралы қызметкерге алдын ала ресми хабарлама тапсыруы;
- жұмыс нәтижесінің неліктен теріс бағаланғанын нақты фактілермен және себептермен дәлелдеуі;
- заңда бекітілген барлық ресми рәсімдерді сақтауы шарт.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еңбек шартына қол қоймас бұрын сынақ мерзімінің жазылуын, белгіленген жалақы мөлшерін және ұсынылатын еңбек жағдайын мұқият тексеруді ұсынады.



