Бұрынғы жұмыс берушінің зейнетақы жарнасы бойынша ескі берешегін өндіру жолдары белгілі болды
Қазақстан азаматтары еңбек жолында бірнеше жыл өткен соң жеке шоттарына зейнетақы аударымдарының түспегенін аңғарып жатады. ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитеті мен ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі бұрынғы жылдардағы берешекті талап ету мүмкіндіктерін тарқатып айтты.
Талап қою мерзімі зейнетақы төлемдеріне таралмайды
Салық кодексінде қарастырылған жалпы үш жылдық талап қою шегі міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) мен жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын (ЖМЗЖ) есептеу және қайта қарау үдерісіне қолданылмайды. Бұл қаражат қазынаға түсетін салық немесе өзге міндетті төлемдер санатына кірмейтіндіктен, ҚР Әлеуметтік кодексінде де оларға ешқандай ескіру мерзімі белгіленбеген.
Дегенмен, арада ондаған жыл өтсе де мәселе көтеруге құқық берілгенімен, бұл кез келген ескі берешекті толық қайтаруға кепілдік бермейді. Мұндай істерде қарыздың пайда болған кезеңі, құжаттардың сақталуы, жұмыс берушінің заңды мәртебесі және сол тұста әрекет еткен заң нормалары жеке қарастырылады. Сондай-ақ қызметкерлер мен кәсіп иелері арасындағы еңбек қатынастары тоқтаған кезде барлық есептесулер нақты жасалуы шарт, мысалы жұмыстан босағанда пайдаланылмаған демалыс үшін берілетін өтемақы мөлшері тиісті тәртіппен төленуі керек.
Компания жабылған жағдайдағы әрекеттер алгоритмі
Егер мекеме ресми түрде жабылып қалса, қызметкер оның архивтік құжаттары мен құқықтық мұрагерін анықтауы қажет. Ол үшін мемлекеттік не ведомстволық архив мекемелеріне ресми сұрау жолданады. Осы құжаттар жұмыс өтілі мен зейнетақы жүйесіне қатысу фактісін растайтын негіз болып саналады.
Ақпаратты табу мүмкін болмаған жағдайда мәселе сот тәртібімен анықталады. Бұл ретте қызмет атқарғанын дәлелдеу мен шотқа ақша аударылғанын дәлелдеу екі бөлек процесс екені ескерілуі тиіс. Жарналардың дұрыс аударылуын тексеру жұмыс беруші тіркелген аумақтағы мемлекеттік кірістер органдары арқылы жүргізіледі.
Банкроттық кезіндегі берешекті жабу және зейнетақы стажы
Мекеме банкрот деп танылса, МЗЖ бойынша берешек кәсіпорын мүлкі есебінен ең бірінші кезекте өтеледі. Мүлік жетпесе, қаржы кредиторлар тізіліміне сай теңдей бөлінеді. Ал толық өтелмеген қалдық сот шешімімен есептен шығарылады, тек басшылық субсидиарлық жауапкершілікке тартылған жағдайда ғана қарыз олардың жеке қалтасынан өндірілуі мүмкін. Мемлекет бюджеті бұл шығынды автоматты түрде өз мойнына алмайды.
1998 жылғы 1 қаңтардан кейінгі ресми расталмаған және жарнасы төленбеген еңбек жылдары мемлекеттік базалық зейнетақы мөлшерін есептеу кезінде өтіл ретінде саналмайды, бұл келешекте алатын ай сайынғы төлемді азайтып жібереді.



