Мазмұнға өту

Қазақстандықтардың ломбардтар мен микроқаржы ұйымдары алдындағы берешегі айтарлықтай көбейді

Авторы: DSB сараптамалық редакциясы Оқу уақыты: 2 мин Қаралым: 26
Иллюстрация раздела DSB.kz — economy

Қазақстан нарығында микроқаржы ұйымдары (МҚҰ) мен кепілханалардан ақша (деньги) алып, міндеттемесін уақытылы өтей алмағандар қатары көбейіп келеді. ҚР Ұлттық Банкі ұсынған есепке сәйкес, 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша МҚҰ портфелі 1,585 трлн теңгеге жеткен. Бұл жыл басымен салыстырғанда 84 млрд теңгеге немесе 5,6%-ға жоғары. Аталған соманың 1,335 трлн теңгесі жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген жеке тұлғалардың үлесінде жатыр, ал қаңтарда бұл сан 1,292 трлн теңге шамасында болған еді.

МҚҰ алдындағы қысқа мерзімді қарыз құрылымы

Микроқаржыландыру секторында мерзімі өткен берешек көлемі 313,3 млрд теңгеден 336,7 млрд теңгеге дейін артты. Тоғыз ай ішінде төлемі 30 күнге дейін кешіктірілген қарыздар көлемі 92,7 млрд теңгеден 140,7 млрд теңгеге дейін өскен. Мұндай қысқа мерзімді берешектің негізгі бөлігі, атап айтқанда қазан айындағы 125 млрд теңгесі (қаңтарда 83,6 млрд теңге) ЖК емес жеке тұлғаларға тиесілі болып шықты.

Сонымен бірге кешіктіру мерзімі ұзағырақ міндеттемелер бойынша оң өзгеріс байқалды:

Жарнама
  • төлемі 31-ден 60 күнге дейін кешіктірілген қарыздар 8,9%-ға қысқарды;
  • төлемі 61-ден 90 күнге дейін кешіктірілген қарыз көлемі 24,1%-ға азайды;
  • 90 күннен астам уақыт бойы қайтарылмаған проблемалық қарыздар жыл басындағы 87,1 млрд теңгеден 82,7 млрд теңгеге төмендеді.

ЖК ретінде тіркелмеген жеке тұлғалардың 90 күннен асқан қарызы 77,6 млрд теңгеден 73 млрд теңгеге дейін кеміді. Мұндай ескі міндеттемелер көрсеткішінің азаюына борышкерлердің төлем қабілетінен бөлек, несиені қайта құрылымдау немесе баланстан есептен шығару амалдары да әсер етеді. Сондай-ақ бүгінде қаржы ағынын бақылауда цифрлық теңге мемлекеттік қаржы айналымына енгізіліп жатқаны мәлім.

Ломбардтар портфелі және созылмалы проблемалық борыш

Кепілханалар нарығы бойынша 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығының статистикасы жарияланды. Қаңтар-маусым айларында ломбардтардың микронесие портфелі 417,6 млрд теңгеден 453,8 млрд теңгеге жетіп, 8,7%-ға кеңейді. Алайда мұнда қайтарылмаған берешек көлемі 107,5 млрд теңгеден 145,6 млрд теңгеге бірден 35,4%-ға өсіп кетті. Жалпы несие қоржынындағы үлесі 25,7%-дан 32,1%-ға дейін жетті.

Ломбардтар секторында ауыр санаттағы проблемалық берешек тез қарқынмен артқан:

  1. Төлемі 90 күннен кешіккен борыш 6,6 млрд теңгеден 18,5 млрд теңгеге дейін көбейіп, 2,8 есе өсті.
  2. Төлеу мерзімі 61-ден 90 күнге дейінгі қарыздар 4,2 млрд теңгеден 15,9 млрд теңгеге жетті.
  3. Кешігуі 30 күнге дейінгі қысқа борыш 81,2 млрд теңгені құрап, қаңтарға қарағанда 11%-ға көбейді.

Ықтимал шығындарды жабу үшін ломбардтар қалыптастырған резерв сомасы жартыжылдықта 6,2 млрд теңгеден 11,1 млрд теңгеге ұлғайтылды.

Кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың қарызы

Жеке кәсіпкерлердің МҚҰ-дағы жалпы қарыз көлемі айтарлықтай өзгермей, қаңтардағы 121,7 млрд теңгеден 124,3 млрд теңге деңгейінде қалды. Олардың мерзімі өткен берешегі 27,1 млрд теңгеден 28,6 млрд теңгеге көтерілді. Қыркүйекте бұл сан тіпті 38,4 млрд теңгеге дейін жеткен еді. Сонымен қатар заңды тұлғалардың мерзімі өткен берешегі қаңтардағы 5,2 млрд теңгеден екі есеге жуық өскені тіркелді.

Жарнама
Бөлісу: Telegram WhatsApp ВКонтакте X Facebook
Аналитическая редакция DSB.kz
DSB сараптамалық редакциясы ҚР экономикасы, салық, құқық және талдау

Оставить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Digital Solutions for Business