Бизнес үшін 2026 жылы шығыстар есебін түзету және салық тәуекелдерін азайту жолдары
2026 жылғы салық өзгерістері: оңайлатылған декларация шығыстарын шегерімге қою ережелері, ҚҚС шегі және КТС есебін оңтайландыру бойынша нұсқаулық.
Қысқаша ең бастысы
- Оңайлатылған декларация режиміндегі жеткізушілерден сатып алынған тауарлар мен қызметтердің құнын КТС бойынша шегерімге жатқызуға шектеу қойылды.
- Кәсіпкерлерге жыл соңына дейін контрагенттердің салық режимдерін толық тексеріп, ҚҚС тіркеу шегі мен тоқсан сайынғы КТС болжамын есептеу ұсынылады.
- Салық төлеуші кабинетіндегі хабарламаларға уақытылы жауап бермеу және берешекті өтемеу шоттардың бұғатталуына әкеліп соқтырады.
Қазақстанда жаңа Салық кодексінің күшіне енуімен байланысты кәсіпкерлер мен бухгалтерлердің алдында салықтық есепке алуды қайта құрылымдау міндеті тұр. Әсіресе жеке кәсіпкерлер (ЖК) мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер (ЖШС) үшін серіктестердің салық салу жүйесін нақтылау айрықша маңызға ие болып отыр. Мұндай жағдайда салық кеңесшілерінің ұсыныстарын ескеріп, шығыстарды шегерімге жатқызу және қаржылық тәуекелдерді басқару тетіктерін дұрыс реттеу қажет. Тәжірибе көрсеткендей, салық жүктемесі тек қолданыстағы мөлшерлемелерге ғана емес, бизнестің қандай контрагенттермен ынтымақтастық орнатқанына да тікелей байланысты.
Оңайлатылған режимдегі жеткізушілер бойынша шегерімдердің жаңа талаптары
Ең басты жаңашылдықтардың бірі ретінде арнаулы салық режимін, атап айтқанда оңайлатылған декларацияны қолданатын жеткізушілерден сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтерге қатысты шектеулерді атауға болады. Мұндай шығыстарды корпоративтік табыс салығын (КТС) немесе жалпыға бірдей белгіленген режимдегі жеке кәсіпкерлердің жеке табыс салығын (ЖТС) есептеу кезінде шегерімге жатқызуға рұқсат етілмейді. Бұл ереже өз бетінше есеп жүргізетін шағын бизнес иелеріне айтарлықтай қаржылық жүктеме тудыруы ықтимал.
Жалпыға бірдей белгіленген режимде қызмет атқаратын заңды тұлғаларға 2026 жылы КТС бойынша аванстық төлемдерді есептеу мен 101.02 нысанын тапсыру тәртібі ережелерін нақты сақтау қажеттігі туындайды. Егер бұрын оңайлатылған режимдегі мердігерлердің шот-фактуралары жалпы шегерімге кедергісіз қабылданып келсе, ендігі кезекте салық салынатын база айтарлықтай өсіп, КТС көлемі ұлғаюы мүмкін.
2026 жылғы салық есебі мен шегерімдердегі негізгі өзгерістер
Кәсіпкерлер үшін бухгалтерлік тәсілдерді қайта қарау мақсатында қолданыстағы нормалар мен жаңа талаптарды салыстырмалы түрде бағалау маңызды. 2026 жылы есептік көрсеткіштер бойынша айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 4 325 теңге, ал ең төменгі жалақы (ЕТЖ) 85 000 теңге мөлшерінде белгіленгенін ескеру қажет.
| Бағыттар мен көрсеткіштер | Бұрынғы тәртіп | 2026 жылғы жаңа талаптар |
|---|---|---|
| Оңайлатылған режимдегі жеткізушілерден алынған шығыстар | Растаушы құжаттар болғанда КТС бойынша шегерімге толық жатқызылды | КТС есептеу кезінде шығыстарды шегерімге жатқызуға қатаң тыйым салынған |
| КТС есептеу және бақылау кезеңі | Көбіне жыл қорытындысы бойынша бір рет декларациялаумен шектелді | Тосын қаржылық жүктемені болдырмау үшін әр тоқсан сайын алдын ала есептеу ұсынылады |
| ҚҚС шегін бақылау | Жыл соңында жалпы айналым нәтижесімен ғана тексерілді | Қараша-желтоқсан айларындағы барлық актілер мен жүкқұжаттарды үздіксіз мониторингтеу қажет |
| Салықтық хабарламаларға жауап беру | Мерзімі кешіктірілгенде айыппұлдық өсімпұлдар есептелетін | Хабарламаны жауапсыз қалдыру және қарыз банк шоттарын дереу бұғаттауға әкеледі |
Контрагенттер портфелін қайта қарау тәртібі
Салықтық заңнамадағы өзгерістерге бейімделу үшін бизнес иелеріне белгілі бір қадамдарды ретімен орындау талап етіледі. Бұл ретте салық кеңесшісі Ардақ Мақұлбекова атап өткендей, қаржылық жоспарлаудың болмауы және бастапқы құжаттарды сауатсыз рәсімдеу кәсіпорынды дағдарысқа ұшыратуы мүмкін. Шотқа түскен барлық кірісті пайда деп санамай, алдағы салықтар мен жалақы қорын алдын ала резервтеу қажет.
- Барлық белсенді жеткізушілердің тізілімін жасап, олардың қандай салық режимін қолданатынын анықтау (оңайлатылған декларация немесе жалпыға бірдей белгіленген режим).
- Оңайлатылған режимдегі жеткізушілерден сатып алынатын тауарлар мен қызметтердің жалпы шығындар құрылымындағы нақты үлесін есептеп шығу.
- Шегерімге жатпайтын шығындар көлемін анықтап, алдағы кезеңдегі КТС сомасының болжамды өсімін айқындау.
- Егер кәсіпорын өзі оңайлатылған режимде болса, қызмет түрінің ЭҚЖЖ кодтары бойынша жаңа шектеулерге сәйкестігін тексеру.
- Ірі сатып алушылар жалпы режимге көшуді талап еткен жағдайда, клиенттердің кіріс құрылымындағы орнын есептеп, шешімді тек экономикалық тиімділікті растаған соң қабылдау.
ҚҚС тіркеу шегі мен қаржылық тәртіпті бақылау
Қосылған құн салығына (ҚҚС) тіркелмеген кәсіпкерлер үшін айналым шегін жүйелі бақылау – басты міндеттердің бірі. Жылдың аяқталуына байланысты қараша және желтоқсан айларында қол қойылатын орындалған жұмыстар актілері (ОЖБ), тауарларға арналған ілеспе жүкқұжаттар (ТІЖ) мен электрондық шот-фактуралар (ЭШФ) жалпы сомасын нақты бағалау керек. Заңмен бекітілген шектен асып кеткен сәтте ҚҚС төлеуші ретінде есепке тұру туралы өтінішті мерзімінде өткізу қажет, өйткені кешіктіру ірі әкімшілік айыппұлдарға соқтырады.
Сонымен бірге салық төлеушінің жеке шоты мен кабинетіне түсетін хабарламаларды назардан тыс қалдыруға болмайды. Камералдық бақылау хабарламалары немесе салық органдарының талаптары уақытылы орындалмаса, салық органдары дереу банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтатады. Бұл жағдай шаруашылық қызметті толық тоқтатып, жеткізушілер мен қызметкерлер алдындағы міндеттемелерді бұзуы мүмкін. Бухгалтериялық жүйеде бастапқы құжаттардың (шарт, ОЖБ, жүкқұжат, чектер) толық болуы тексерулер кезінде шегерімдерді қорғап қалуға көмектеседі.
Салық тәуекелдерін азайту үшін кәсіпкерлер мен бухгалтерлерге арналған чек-лист
- Контрагенттер базасына ревизия жасап, оңайлатылған режимдегі жеткізушілердің шығындардағы үлесін есептеңіз.
- Тосын қаржылық қиындықтарды болдырмау үшін КТС сомасын жыл соңын күтпей, әр тоқсан сайын алдын ала шығарып отырыңыз.
- Жыл соңындағы актілер мен шот-фактураларды сараптап, ҚҚС бойынша міндетті тіркеу шегінен асып кетпеуін қадағалаңыз.
- Салық төлеуші кабинетіндегі хабарламаларды жүйелі тексеріп, шоттарды бұғаттау қаупінің алдын алыңыз.
- Кәсіпорынның салық салу режимін өзгерту туралы шешімді тек тұтынушылар үлесі мен нақты таза пайданы модельдеген соң қабылдаңыз.
BAQ.KZ ақпараттық агенттігі және салық кеңесшілерінің түсіндірмелері (BAQ.KZ)
Жиі қойылатын сұрақтар
Оңайлатылған режимдегі жеткізушіден тауар алғанда КТС бойынша шегерім жасауға бола ма? +
Жаңа талаптарға сәйкес оңайлатылған декларация режимін қолданатын жеткізушілерден сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтердің құнын КТС есептеу кезінде шегерімге жатқызуға болмайды.
Клиенттер талап етсе бірден жалпыға бірдей белгіленген режимге көшу керек пе? +
Шешімді асығыс қабылдауға болмайды. Алдымен жалпы режимдегі сатып алушылардың жалпы кірістегі үлесін, олардың беретін пайдасын және режимді өзгерткеннен кейінгі салық жүктемесін есептеп, тиімділікті саралау қажет.
Салық төлеуші кабинетіндегі хабарламаға жауап бермеу неге әкеп соқтырады? +
Мерзімі өткен берешек немесе жауапсыз қалған салық хабарламалары банк шоттарының бұғатталуына және кәсіпкерлік қызметтің мәжбүрлі түрде тоқтатылуына алып келеді.



