Мазмұнға өту

Жұмыста смартфон қолдануға тыйым салу 2026 жылы жұмыскерлердің құқығы және заң талаптары

Қазақстанда жұмыс кезінде телефон қолдануға тыйым салу қаншалықты заңды? Еңбек кодексінің нормалары, жаза түрлері және жалақыны ұстап қалу тәртібі.

Авторы: DSB сараптамалық редакциясы Оқу уақыты: 3 мин Қаралым: 10
Запрет на использование смартфонов на работе в 2026 году и права сотрудников по ТК РК

Қысқаша ең бастысы

  • Жұмыс беруші ішкі еңбек тәртіптемесі қағидалары арқылы қауіпсіздік пен құпиялылық талаптарына байланысты жұмыс уақытында смартфон ұстауға шектеу қоя алады.
  • Түскі үзіліс сияқты тынығу уақытында телефонға тыйым салу жұмыскердің тынығу құқығын шектемеуі тиіс.
  • Еңбек кодексінде телефон пайдаланғаны үшін ақшалай айыппұл қарастырылмаған, жалақыдан заңсыз ұстап қалуға жол берілмейді.

Көптеген қызметкерлер кеңседе немесе өндірісте бос уақыт туғанда хабарлама тексеріп, әлеуметтік желілерді қарауға дағдыланған. Дегенмен кейбір ұйымдарда жеке гаджеттерді пайдалануға қатаң шектеу қойылады. ҚР Еңбек кодексінде кез келген жағдайда телефон ұстауға рұқсат беретін немесе оған толық тыйым салатын әмбебап норма бекітілмеген.

Смартфон пайдалануды шектеудің заңды негіздері

ҚР Еңбек кодексінің 63-бабына сәйкес, жұмыс беруші ішкі еңбек тәртіптемесі қағидаларын бекітеді. Бұл құжатта жұмыс уақыты, тынығу кезеңі және еңбек тәртібін сақтау шарттары белгіленеді. Жұмыскерлер өз қызметіне қатысты осы ішкі актілермен міндетті түрде танысуы керек.

Жарнама

Егер жұмыс орнында жеке телефонды шектеу өндірістік қауіпсіздікпен, коммерциялық немесе дербес деректерді қорғаумен, клиенттерге қызмет көрсету сапасымен тікелей байланысты болса, компания талапты күшейте алады. Мәселен, өндірістік цехта телефон алаңдатып, жазатайым оқиғаға себеп болуы мүмкін, ал құпия ақпаратпен жұмыс істейтін бөлімдерде мәліметтердің таралып кету қаупі артады.

Жұмыс уақыты мен түскі үзілістің аражігі

Кассада клиентке қызмет көрсетіп тұрған сатушыға жеке бейнеқоңыраулар шалуға шектеу қою толықтай негізді. Алайда заң бойынша жұмыс уақыты мен тынығу уақытын нақты ажырату қажет. Түскі үзіліс кезінде қызметкер өз уақытына өзі иелік етеді, сондықтан ас ішу сәтінде телефонға толық тыйым салу жұмыскердің тынығу құқығын бұзбауы тиіс.

Еңбек тәртібін бұзғаны үшін қолданылатын шаралар

Жұмыс беруші тәртіп бұзған қызметкерге тек ҚР Еңбек кодексінің 64-бабында көрсетілген шараларды ғана қолдана алады. Кез келген ақшалай ұстап қалу немесе айыппұл салу заңсыз болып саналады.

Тәртіптік жаза түріҚолдану тәртібі мен шарттары
ЕскертуЖазбаша түсініктеме сұралғаннан кейін ресми бұйрықпен жарияланады
Сөгіс және қатаң сөгісІшкі еңбек қағидаларын жүйелі немесе өрескел бұзған жағдайда рәсімделеді
Еңбек шартын бұзуЕңбек кодексінде көзделген нақты заңды негіздер болғанда ғана жүзеге асады
Жалақыдан айыппұл ұстауЗаңда мүлдем көзделмеген, мұндай әрекет тікелей еңбек құқығын бұзу болып табылады

ҚР Еңбек кодексінің 65-бабына сай, жаза қолданар алдында басшылық жұмыскерден жазбаша түсініктеме талап етуге міндетті. Сондай-ақ бір ғана теріс қылық үшін бірнеше тәртіптік жаза қолдануға заң жүзінде жол берілмейді.

Жалақыдан телефон үшін ақша ұсталғанда не істеу керек

  • Жұмыс берушіден тәртіптік жаза туралы бұйрықтың көшірмесін және бұзылды деп танылған ішкі актіні сұратып алыңыз.
  • Өзіңіздің бұл ішкі ережемен қол қойып танысқан-таныспағаныңызды және тыйымның жұмыс орныңызға тікелей қатысы бар-жоғын анықтаңыз.
  • Жалақыдан ақшалай айыппұл ұсталған жағдайда, басшылықтан бұл ұстап қалудың құқықтық негіздемесі мен нақты есебін жазбаша түрде талап етіңіз.
  • Жаза қолдану кезінде жазбаша түсініктеме сұрау процедурасының сақталғанына көз жеткізіңіз.
  • Құқығыңыз бұзылған жағдайда, мемлекеттік еңбек инспекциясына немесе келісу комиссиясына шағым түсіріңіз.

ҚР Еңбек кодексі, Tengrinews.kz материалдары

Жиі қойылатын сұрақтар

Жұмыста телефон пайдаланғаны үшін айыппұл салу заңды ма? +

Жоқ, Қазақстанның еңбек заңнамасында қызметкерге ақшалай айыппұл салу көзделмеген. Жұмыс беруші тек ескерту, сөгіс, қатаң сөгіс бере алады немесе заңды негізде жұмыстан босата алады.

Түскі ас кезінде телефон қолдануға тыйым салына ма? +

Түскі үзіліс тынығу уақыты саналады, бұл кезеңде қызметкер өз уақытына өзі иелік етеді. Егер ішкі құжаттар тынығу құқығын шектесе, мұндай тыйымды заңсыз деп тануға болады.

Тәртіптік жаза беру алдында не істелуі керек? +

Жұмыс беруші міндетті түрде қызметкерден жазбаша түрде түсініктеме сұрауы тиіс және бір тәртіптік теріс қылық үшін тек бір ғана жаза қолдануға құқылы.

Дереккөз: Tengrinews.kz
Жарнама
Бөлісу: Telegram WhatsApp ВКонтакте X Facebook
Аналитическая редакция DSB.kz
DSB сараптамалық редакциясы ҚР экономикасы, салық, құқық және талдау

Оставить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Digital Solutions for Business