Қазақстанда жұмысынан айырылу бойынша төлем мерзімі мен шегі 2026 жылы өзгереді
Қазақстанда жұмысынан айырылғандарға әлеуметтік төлем беру мерзімі 3 айға дейін азаяды. Табыс шегі мен жаңа ережелердің нақты шарттары.
Қысқаша ең бастысы
- Жұмысынан айырылу бойынша төленетін әлеуметтік төлем мерзімі 6 айдан 3 айға дейін қысқартылады.
- Төлемді есептеуге негіз болатын кіріс мөлшеріне 7 ЕТЖ (595 000 теңге) деңгейінде жоғарғы шек белгіленеді.
- Мемлекеттік қолдау шаралары азаматтарды бос орындарға орналастыру, тегін оқыту және субсидияланатын жұмыс орындарына қайта бағытталады.
Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмысынан айырылған азаматтарды әлеуметтік қолдау жүйесін қайта қарастыруда. Әзірленген жаңа тәсілдерге сәйкес, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) төленетін әлеуметтік төлемдерді беру ұзақтығы мен оны есептеу тәртібіне елеулі өзгерістер енгізіледі. Бұл шаралар туралы ақпаратпен BAQ.KZ агенттігі бөлісті.
Әлеуметтік төлем мерзімінің қысқару себептері
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар жұмысынан айырылған жағдайда алты айға дейін әлеуметтік төлем ала алатын. Жаңа ережелерге сәйкес, бұл мерзім үш айға дейін қысқартылады. Ведомство мамандарының түсіндіруінше, бұл қадам халықаралық тәжірибеге сүйене отырып жасалған әрі азаматтардың еңбек нарығына тезірек қайта бейімделуіне жағдай жасайды.
Мемлекеттік қолдау саясатының басты басымдығы ұзақ мерзімді пассив төлемдерден гөрі, азаматтардың тұрақты табыс көзін жылдам табуына көмектесуге бағытталады. Жұмыссыз қалған тұлғаларға Мансап орталықтары арқылы бос жұмыс орындарын ұсыну, жаңа кәсіптерге тегін оқыту, біліктілікті арттыру курстарынан өткізу және субсидияланатын жұмыс орындарына орналастыру шаралары ұсынылады.
Табыс көлеміне шектеу қоюдың жаңа ережелері
Төлемдерді есептеу тетігінде бұрынғы табыс деңгейі ескерілуін жалғастырады, алайда оған нақты жоғарғы шек белгіленеді. Ендігі кезекте есепке алынатын орташа айлық табыс жеті ең төменгі жалақыдан (7 ЕТЖ) аспауы тиіс. Елімізде белгіленген 85 000 теңге мөлшеріндегі базалық көрсеткішті ескергенде, есепке алынатын ең жоғары сома 595 000 теңгені құрайды.
Сақтандыру төлемі азаматтың жоғалтқан жалақысын толық көлемде өтеуге арналмаған. Ол уақытша күнкөрісті қамтамасыз етуге арналған кепілдік ретінде қарастырылады, сондықтан халықаралық стандарттар бойынша осындай шекті лимиттер қолданылады. Бұл ретте қызметкерлер мен жұмыс берушілер жалақы мен тиісті аударымдарды бақылау үшін жалақы мен салықтарды онлайн есептеу калькуляторы арқылы барлық міндетті сақтандыру параметрлерін алдын ала нақтылай алады.
Жұмысынан айырылу бойынша төлем шарттарының салыстырмалы көрсеткіштері
| Параметр | Қолданыстағы тәртіп | Жаңа енгізілетін тәртіп |
|---|---|---|
| Төлем төленетін ең ұзақ мерзім | 6 айға дейін | 3 айға дейін |
| Есепке алынатын шекті табыс | 7 ЕТЖ шегі қолданылады | Қатаң 7 ЕТЖ шегі (595 000 теңге) |
| Негізгі мақсат пен тәсіл | Кірісті ұзақ мерзім ішінара өтеу | Еңбек нарығына белсенді қайта оралу |
| Қосымша қолдау құралдары | Есепке алу және бос орындар ұсыну | Тегін оқыту, қайта даярлау, субсидияланатын орындар |
Жұмыссыз ретінде тіркелу және төлемді тағайындау тәртібі
Әлеуметтік төлемдерді тағайындау жүйесі міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне негізделеді. Азамат жұмысынан босатылғаннан кейін мемлекеттен көмек алу үшін бірнеше нақты кезеңнен өтуі тиіс:
- Мансап орталығы немесе Электрондық еңбек биржасы (Enbek.kz) арқылы жұмыс іздеуші ретінде ресми тіркелу;
- Белгіленген мерзімде лайықты жұмыс табылмаған жағдайда жұмыссыз мәртебесін ресімдеу;
- МӘСҚ тарапынан автоматты немесе өтініш негізінде тағайындалатын әлеуметтік төлемге сұраныс жолдау;
- Мемлекет ұсынған оқыту, біліктілікті арттыру немесе уақытша субсидияланатын жұмыс бағдарламаларына қатысу.
Бухгалтерлер мен персоналды басқару мамандары қызметкермен еңбек шарты бұзылған сәтте барлық әлеуметтік аударымдардың дер кезінде және толық көлемде төленгенін қамтамасыз етуі қажет, өйткені бұл жұмыскердің төлемақы көлемі мен тағайындалу құқығына тікелей әсер етеді.
Өзгерістер кімге әсер етеді және қандай салдарға әкеледі
- Еңбек шарты тоқтатылған жалдамалы қызметкерлер мемлекеттік төлемді бұрынғыдай 6 ай емес, максимум 3 ай көлемінде ғана ала алады.
- Жоғары жалақы алған қызметкерлер үшін төлем мөлшері 595 000 теңгеден (7 ЕТЖ) асатын табыс бөлігі есептелмейтіндіктен шектеледі.
- Жұмысынан айырылған азаматтар пассивті төлем алудың орнына тегін қайта даярлау және жұмысқа орналасу бағдарламаларына ертерек жүгінуі тиіс.
- Бухгалтерия мен кадр қызметі жұмыстан босатылатын қызметкерлерге есептеу шектеулері мен МӘСҚ төлемдерінің жаңа шарттарын алдын ала түсіндіруі қажет.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, BAQ.KZ
Жиі қойылатын сұрақтар
Жұмысынан айырылу бойынша төлем қай мерзімге дейін беріледі? +
Жаңа тәртіпке сәйкес төлемнің ең жоғарғы ұзақтығы алты айдан үш айға дейін қысқартылады.
Төлемді есептеу кезіндегі ең жоғары табыс шегі қанша? +
Есепке алынатын табыс 7 ең төменгі жалақымен шектеледі, бұл 595 000 теңгені құрайды.
Жұмыссыз қалғандарға мемлекет тарапынан қандай қосымша көмек көрсетіледі? +
Азаматтарға бос орындар ұсыну, кәсіптік қайта даярлау, тегін курстар және субсидияланатын жұмыс орындары қарастырылған.



